Co się stanie, gdy następne pokolenie nie będzie chciało odziedziczyć rodzinnego majątku?

Plan sukcesji może być precyzyjny pod względem prawnym, korzystny podatkowo i starannie udokumentowany, a mimo to zawieść w kwestii swojego najbardziej podstawowego założenia: że następne pokolenie chce tego, co mu się przekazuje.

Rodziny Często spędzają lata na podejmowaniu decyzji o tym, w jaki sposób powinno nastąpić przekazanie własności, jakie struktury powinny zarządzać aktywami oraz jak powinny być regulowane przyszłe wypłaty. Mniej uwagi poświęca się temu, czy potencjalni następcy chcą wziąć na siebie odpowiedzialność, rozgłos i zobowiązania rodzinne, które wiążą się z posiadaniem znacznego majątku. Niektórzy nie chcą angażować się w rodzinny biznes. Inni odrzucają oczekiwanie, że odziedziczony kapitał musi być zachowany w nieskończoność. Rodzeństwo może również wkroczyć w dorosłość z diametralnie różnymi poglądami na temat działalności charytatywnej, ryzyka inwestycyjnego oraz tego, co powinno reprezentować nazwisko rodziny.

Nie są to kwestie drugorzędne, którymi należy się zająć dopiero po przeniesieniu. Od nich zależy, czy struktura sukcesji w ogóle będzie mogła funkcjonować.

Dziedzictwo rzadko jest jedynie zbiorem aktywów

Dla obdarowanego majątek rodzinny może wiązać się z oczekiwaniami, które nigdy nie zostały zapisane w dokumentach prawnych. Od następnego pokolenia może się oczekiwać, że będzie chronić kapitał, pozostanie lojalne wobec określonych doradców, będzie wspierać niektórych krewnych lub unikać decyzji, które mogłyby zostać zinterpretowane jako nielojalne wobec założyciela.

Beneficjent może zatem pełnić jednocześnie kilka ról: właściciela, zarządcy, pracodawcy, przedstawiciela rodziny oraz przyszłego darczyńcy. W rodzinie będącej właścicielem przedsiębiorstwa rozróżnienie między relacjami prywatnymi a biznesowymi może stać się trudne do utrzymania. Rozmowy między rodzicem a dorosłym dzieckiem mogą również zawierać niewypowiedziane negocjacje dotyczące praw głosu, podziału zysków lub przyszłości firmy.

Niektórzy następcy z zadowoleniem przyjmują tę tożsamość. Inni postrzegają ją jako obowiązek, którego nie wybrali.

Odmowy nie należy automatycznie interpretować jako oznaki niedojrzałości lub niewdzięczności. Osoba dziedzicząca może mieć uzasadnione obawy dotyczące źródła majątku, jego społecznych konsekwencji lub wpływu, jaki posiadanie tego majątku mogłoby wywrzeć na jej niezależność. Może również zdawać sobie sprawę, że przyjęcie znacznego spadku zwiąże ją na dziesięciolecia z istniejącymi strukturami, doradcami i krewnymi.

Zadaniem rodziny nie jest przekonanie każdego potomka do przyjęcia światopoglądu założyciela. Chodzi raczej o to, by zrozumieć, co każda osoba jest naprawdę gotowa zaakceptować.

Następne pokolenie może inaczej definiować pojęcie odpowiedzialnego zarządzania

Starsi członkowie rodziny często postrzegają zarządzanie majątkiem jako zachowanie kapitału i przekazanie go w nienaruszonym stanie — lub w większej wartości — następnemu pokoleniu. Młodszy następca może jednak postrzegać zarządzanie majątkiem w zupełnie inny sposób.

Dla jednego spadkobiercy odpowiedzialne zarządzanie majątkiem może oznaczać utrzymanie rodzinnej firmy i ochronę miejsc pracy. Dla innego może to oznaczać przeznaczenie znacznej części majątku na cele środowiskowe lub społeczne. Trzeci może wolać sprzedać odziedziczoną firmę, zamiast ponosić odpowiedzialność za branżę, w której nie ma ani wiedzy, ani przekonania.

Te stanowiska mogą współistnieć w obrębie tej samej rodziny. Konflikt zaczyna się, gdy jedna z interpretacji jest przedstawiana jako jedyna słuszna.

W statucie rodzinnym może być mowa o zachowaniu dziedzictwa, ale termin “dziedzictwo” może kryć w sobie poważne rozbieżności. Czy odnosi się on do firmy, kapitału, reputacji rodziny, jej działalności charytatywnej, czy też do wartości związanych z założycielem? Jednoczesne zachowanie wszystkich tych elementów może okazać się niemożliwe.

Dziedziczenie może zapewnić bezpieczeństwo i stworzyć nowe możliwości, ale może też wiązać się z obowiązkami, które kształtują relacje międzyludzkie przez dziesiątki lat. Zapytanie spadkobiercy, czy chce podjąć się tych obowiązków, nie jest zatem przejawem braku lojalności. Jest to jedno z najważniejszych pytań w procesie dziedziczenia.