Przed rokiem 2027 – spójrz poza sam token

Stablecoiny i aktywa tokenizowane wkraczają do głównego nurtu bankowości, choć nie w formie, jaką pierwotnie przewidywała branża kryptowalutowa. Banki wykorzystują cyfrowe rejestry do obsługi depozytów, rozliczania płatności i obsługi produktów inwestycyjnych, podczas gdy banki centralne opracowują sposoby rozliczania tokenizowanych papierów wartościowych w pieniądzu konwencjonalnym. Oto, co zmieniło się w 2026 r., gdzie technologia ta znalazła swoje zastosowanie, gdzie ujawniają się jej ograniczenia oraz co klienci z segmentu prywatnego majątku powinni wiedzieć przed 2027 r.

Banki przez lata udowadniały, że pieniądze i papiery wartościowe mogą być przesyłane za pośrednictwem rozproszonych rejestrów. W 2026 r. kilka z nich zaczęło wykorzystywać je w rzeczywistych transakcjach. Na przykład Lloyds Banking Group zrealizowała płatności we frankach szwajcarskich, euro i funtach szterlingach w ramach projektu Agorá – projektu dotyczącego płatności hurtowych prowadzonego przez Bank Rozrachunków Międzynarodowych i Instytut Finansów Międzynarodowych. Później, w ramach siedmiodniowego okresu próbnego, wykorzystała stablecoiny do rozliczenia zobowiązań wobec Visa o wartości US$750’000, w tym płatności poza standardowymi godzinami pracy banków. W ramach systemu SWIFT 17 banków przygotowuje pilotażowe projekty dotyczące tokenizowanych depozytów w warunkach rzeczywistych, natomiast Europejski Bank Centralny udostępnił swoją infrastrukturę rozliczeniową dla tokenizowanych papierów wartościowych.

Projekty te dotyczą typowych operacji bankowych. Środki pieniężne muszą przepływać między instytucjami, papiery wartościowe muszą zmieniać właścicieli, a środki pieniężne związane z transakcją muszą dotrzeć w tym samym czasie co sam składnik aktywów. Rozproszone rejestry zaczynają obsługiwać niektóre elementy tego procesu w ramach istniejącego systemu finansowego.

Banki testują więcej niż jedną formę cyfrowej gotówki

Swift i Project Agorá zajmują się głównie tokenizacją depozytów w bankach komercyjnych, zachowując dotychczasowe relacje między bankami a ich klientami. Projekty pilotażowe dotyczące stablecoinów, takie jak te realizowane przez Lloyds i Visa, idą inną drogą, wykorzystując tokeny emitowane przez podmioty prywatne, które mogą być przenoszone poza tradycyjnymi godzinami pracy banków.

Wybór ten ma wpływ na to, kto stoi za tymi środkami, w jaki sposób są one realizowane oraz w którym bilansie ujęta jest ta wierzytelność. BIS opowiada się za depozytami tokenizowanymi w ramach podstawowego systemu monetarnego, ponieważ banki komercyjne pozostają odpowiedzialne za te depozyty, podczas gdy ostateczne rozliczenia międzybankowe są nadal oparte na pieniądzu banku centralnego.

Stablecoiny są atrakcyjne tam, gdzie godziny pracy i przelewy transgraniczne mają większe znaczenie niż płynne wpisanie się w istniejący system depozytowy. Lloyds i Visa wykorzystały je do rozliczenia zobowiązań w weekend, kiedy tradycyjne kanały bankowości korespondencyjnej są mniej elastyczne. Banki prawdopodobnie będą nadal testować oba modele, ponieważ rozwiązują one różne problemy operacyjne.

W osadzie toczy się większość prac

Tokenizacja obligacji lub jednostki uczestnictwa w funduszu niewiele zmienia, jeśli płatności nadal przechodzą przez odrębny łańcuch systemów. Eurosystem zaczął zajmować się tym problemem we wrześniu, wprowadzając platformę Pontes, która łączy platformy oparte na rozproszonych rejestrach z infrastrukturą TARGET i umożliwia rozliczanie hurtowych aktywów tokenizowanych w pieniądzu banku centralnego. Wśród pierwszych instytucji, które się do niej podłączyły, znalazły się Deutsche Bank, Santander, Europejski Bank Inwestycyjny oraz kilka banków niemieckich i hiszpańskich.

Pontes utrzymuje EBC w centrum łańcucha transakcji gotówkowych, nawet jeśli papier wartościowy znajduje się w rozproszonym rejestrze. Projekt Agorá zajmuje się pokrewnym problemem w kontekście różnych walut, łącząc transakcje walutowe, płatności i rozliczenia, zamiast kierować każdy etap przez odrębny system.

Transakcje Lloyds w CHF, EUR i GBP stanowiły praktyczny test tego modelu. Bank nie wprowadzał nowej klasy aktywów. Sprawdzał natomiast, czy istniejące transakcje finansowe mogą przebiegać przy mniejszej liczbie przekazów między instytucjami i systemami. Banki dążą do skrócenia łańcuchów rozliczeniowych, ograniczenia powielania zapisów oraz zmniejszenia nakładu pracy związanego z uzgadnianiem danych.

Klienci zamożni częściej spotykają się z tokenizacją w funduszach

W 2026 roku firma Fidelity International wprowadziła na rynek swój pierwszy produkt w formie tokenów, korzystając z infrastruktury dostarczonej przez firmę Sygnum z siedzibą w Zurychu. Rejestr funduszu jest prowadzony w łańcuchu bloków, a inwestorzy mogą dokonywać subskrypcji lub umarzenia udziałów za pomocą stablecoinów poza standardowymi godzinami pracy banków. Sama inwestycja pozostaje regulowaną, przynoszącą zysk płynnością w dolarach.

Tokenizacja zmienia mechanizmy funkcjonowania funduszu, a nie jego strategię inwestycyjną. Jednostki uczestnictwa mogą być rejestrowane i przenoszone w formie cyfrowej, subskrypcje i umorzenia mogą odbywać się za pośrednictwem powiązanej infrastruktury, a płatności mogą być realizowane równocześnie ze zmianą właściciela.

PwC Szwajcaria szacuje, że rynek aktywów tokenizowanych wzrósł z US$5,7 mld na początku 2025 r. do ponad US$30 mld w połowie 2026 r. Tokensowane fundusze rynku pieniężnego posiadające amerykańskie obligacje skarbowe stanowią prawie połowę tej kwoty, podczas gdy fundusze związane z nieruchomościami, kredytami prywatnymi i private equity pozostają znacznie mniejsze.

Fundusze rynku pieniężnego zyskały na popularności częściowo dlatego, że aktywa bazowe są już płynne i łatwe do wyceny. Zarejestrowanie udziału w funduszu private equity w łańcuchu bloków nie sprawia, że znajdzie się na niego nabywca. Tokenizacja może usprawnić obsługę administracyjną, ale nie tworzy popytu tam, gdzie go nie ma.

Szwajcaria ma większe doświadczenie w zakresie opieki nad dziećmi

W 2026 roku firma PwC przeprowadziła ankietę wśród 25 szwajcarskich instytucji finansowych i ustaliła, że 68 procent z nich oferowało już usługi związane z kryptowalutami. Usługi przechowywania i obrotu były dostępne w 64 procentach instytucji, podczas gdy tylko 12 procent oferowało aktywa tokenizowane, a kolejne 24 procent planowało to zrobić. Usługi związane ze stablecoinami i rozliczeniami były dostępne w 20 procentach instytucji.

FINMA skupiła się na tym, co dzieje się w przypadku niewykonania obowiązków związanych z przechowywaniem aktywów. W opublikowanych w styczniu wytycznych stwierdzono, że szwajcarskie instytucje zlecające przechowywanie aktywów kryptowalutowych podmiotom zagranicznym nadal ponoszą odpowiedzialność za zapewnienie ochrony aktywów klientów oraz za to, by nie weszły one w skład masy upadłościowej zagranicznego podmiotu przechowującego.

Wpis w łańcuchu bloków stanowi jedynie jedną z części prawa własności. Podmiot powierniczy może posiadać dane uwierzytelniające niezbędne do przeniesienia aktywów, nawet jeśli klient pozostaje ich prawnym właścicielem, więc awaria u podmiotu powierniczego lub dostawcy technologii nadal rodzi pytania dotyczące segregacji, odzyskiwania aktywów oraz egzekwowalnego tytułu własności poza samym rejestrem. Fundusze tokenizowane stwarzają ten sam problem. Biura rodzinne potrzebują jasnego zapisu określającego, kto jest właścicielem aktywów, kto kontroluje dostęp do nich, która instytucja sprawuje nad nimi nadzór oraz co się stanie w przypadku upadłości jednej z tych firm.

Banki wciąż znajdują się w centrum wydarzeń

Wśród instytucji tworzących lub testujących tokenizowane systemy płatności i rozliczeń znajdują się Swift, Visa, Lloyds, HSBC, Deutsche Bank, Santander oraz EBC. Rozproszone rejestry nie doprowadziły do wyeliminowania banków i podmiotów sprawujących nadzór, których zniknięcie przewidywali pierwsi zwolennicy kryptowalut.

W przypadku tokenizowanych depozytów klient nadal posiada roszczenie wobec banku, podczas gdy banki centralne pracują nad powiązaniem tokenizowanych papierów wartościowych z pieniądzem banku centralnego. Zarządzający aktywami nadal decydują o tym, jakie aktywa znajdują się w portfelu funduszu, a depozytariusze i administratorzy zachowują swoje dotychczasowe obowiązki prawne wobec inwestorów. Zmianie ulega natomiast sposób prowadzenia ewidencji, rozliczeń i transferów między tymi instytucjami.

Stablecoiny funkcjonują w kilku publicznych łańcuchach bloków, podczas gdy banki zazwyczaj emitują tokenizowane depozyty w sieciach o ograniczonym dostępie. Przeniesienie aktywów z jednego systemu do drugiego nadal wymaga konwersji, mostu technicznego lub innego pośrednika, ponieważ sieci te nie łączą się automatycznie.

Swift i Eurosystem tworzą połączenia między nowymi rejestrami a systemami płatniczymi, z których już korzystają banki. Infrastruktura tradycyjna i oparta na tokenach będą funkcjonować równolegle przez wiele lat. Pontes ma stopniowo dodawać kolejne funkcje, a pełne wdrożenie przewiduje się na rok 2028.

Większość szwajcarskich instytucji objętych badaniem PwC nadal nie planuje wprowadzenia produktów opartych na aktywach tokenizowanych, mimo że 80 procent z nich spodziewa się, iż stablecoiny i cyfrowe waluty banków centralnych będą należeć do głównych trendów w ciągu najbliższych trzech do pięciu lat.

Tokenizacja nie zmienia charakteru aktywów

Umieszczenie udziałów w funduszu private equity w łańcuchu bloków nie ułatwia ich sprzedaży, jeśli nie ma nabywcy. Stablecoin nadal opiera się na tym, że jego emitent utrzymuje wystarczające rezerwy i honoruje wykupy, podczas gdy szybsze rozliczenia w żaden sposób nie poprawiają jakości kredytowej obligacji. Zapisy w łańcuchu bloków mogą zmienić sposób rejestrowania własności, ale nie eliminują sporów prawnych dotyczących danego aktywa.

Banki skupiają się natomiast na wymianie poszczególnych elementów istniejącej infrastruktury tam, gdzie dostrzegają korzyści finansowe lub operacyjne: w zakresie płatności transgranicznych, rozliczeń, przechowywania aktywów, rejestrów funduszy oraz wybranych produktów inwestycyjnych. Tokenizacja zmienia sposób rejestrowania i przekazywania inwestycji, a nie samą zasadę inwestycji.

Przed rokiem 2027 – spójrz poza sam token

Roszczenie prawne różni się w zależności od tego, czy posiadacz jest właścicielem tokenizowanej lokaty bankowej, stablecoina czy tokenizowanej jednostki funduszu. 

Prywatne banki i firmy zarządzające majątkiem rodzinnym muszą wiedzieć, kto wyemitował pieniądze, kto jest właścicielem aktywów bazowych, gdzie są one przechowywane, jak przebiega rozliczenie, w jaki sposób pozycja jest ponownie zamieniana na zwykłe pieniądze bankowe i zapisywana na koncie klienta oraz kto ponosi odpowiedzialność w przypadku niepowodzenia którejkolwiek części tego procesu.

W 2027 roku klienci mogą zetknąć się z większą liczbą elementów infrastruktury opartych na tokenach, nie zauważając przy tym większych zmian zmiana na swoich ekranach. Znany fundusz może przenieść swój rejestr właścicieli do łańcucha bloków. Płatność może zostać zrealizowana poza godzinami pracy banków. Środki mogą przepływać przez sieć opartą na tokenach, a jednocześnie wyglądać jak zwykłe saldo gotówkowe.

To, czym faktycznie dysponują zamożni klienci, zależy od emitenta, tytułu prawnego, podmiotu sprawującego nadzór oraz sposobu rozliczenia, a nie od tego, czy dany składnik aktywów znajduje się w łańcuchu bloków.

Rozliczenie
Ostateczne przekazanie środków pieniężnych i aktywów po zawarciu transakcji. Uzgodnienie warunków transakcji i jej sfinalizowanie to odrębne zdarzenia.

Wkład tokenizowany
Tradycyjna lokata bankowa zarejestrowana i przeniesiona do programowalnego rejestru. Klient zachowuje roszczenie wobec banku.

Stablecoin
Prywatnie wyemitowany token cyfrowy, którego celem jest utrzymanie stałej wartości, zazwyczaj w stosunku do waluty takiej jak dolar amerykański. Jego wartość zależy od rezerw emitenta oraz warunków wykupu.

Pieniądz banku centralnego
Pieniądze emitowane przez bank centralny i wykorzystywane przez banki komercyjne do ostatecznego rozliczenia. Pozwalają one uniknąć konieczności polegania na innym banku komercyjnym w zakresie ostatecznej płatności.

Aktywa tokenizowane
Papier wartościowy, jednostka funduszu lub inny składnik aktywów finansowych, którego prawo własności jest odzwierciedlone w cyfrowym rejestrze. Tokenizacja zmienia sposób rejestrowania i przenoszenia prawa własności, ale niekoniecznie wpływa na ekonomiczne aspekty inwestycji.

Ugoda w sprawie „Atomic”
Transakcja, w której płatność i przeniesienie aktywów następują jednocześnie. Albo obie strony wywiązują się ze swoich zobowiązań, albo żadna z nich tego nie robi.

Sieć z kontrolą dostępu
Rejestr rozproszony, dostępny wyłącznie dla zatwierdzonych uczestników, takich jak banki i instytucje finansowe podlegające regulacjom.

Interoperacyjność
Zdolność różnych banków, rejestrów i systemów płatniczych do wzajemnej wymiany aktywów i środków pieniężnych. Aktywa wyemitowane w jednej sieci nie przechodzą automatycznie do innej.

Opieka cyfrowa
Przechowywanie aktywów tokenizowanych lub opartych na kryptowalutach, w tym kontrola nad danymi uwierzytelniającymi niezbędnymi do ich transferu. Kontrola techniczna, własność prawna oraz ochrona przed niewypłacalnością pozostają odrębnymi kwestiami.