Globalny majątek nie jest już tak mocno zakorzeniony jak kiedyś. Kapitał przemieszcza się ponad granicami w poszukiwaniu zysków, bezpieczeństwa, korzyści podatkowych i stabilności politycznej. Coraz częściej przenoszą się również zamożne rodziny. Dla inwestorów prywatnych globalna mobilność majątku oznacza obecnie coś więcej niż tylko posiadanie zagranicznych akcji lub otwarcie rachunku offshore. Oznacza to podjęcie decyzji, gdzie majątek jest zarabiany, księgowany, chroniony, inwestowany i ostatecznie przekazywany.

To sprawia, że mobilność kapitału staje się jedną z kluczowych kwestii w zarządzaniu majątkiem. Globalny majątek prywatny wciąż rośnie, ale jego rozkład geograficzny staje się coraz bardziej nierównomierny. Stany Zjednoczone pozostają największym na świecie skupiskiem milionerów. Azja błyskawicznie generuje nowe bogactwo. Bliski Wschód, a zwłaszcza Zjednoczone Emiraty Arabskie, stał się magnesem dla mobilnego kapitału. Tymczasem w Europie sytuacja jest bardziej złożona: istnieją tu ogromne zasoby majątku, ale także wyższe podatki, bardziej rygorystyczne zasady dotyczące ujawniania informacji oraz rosnąca presja polityczna na bogatych.

Nowa geografia pieniądza

Przepływ bogactwa jest tak stary jak sam handel. Kupcy, bankierzy i rodziny przemysłowców zawsze kierowali się możliwościami i bezpieczeństwem. Zmieniło się jedynie tempo i stopień zaawansowania tego przepływu.

W latach 90. mobilność kapitału była napędzana przez liberalizację, światowy handel oraz otwarcie dużych rynków wschodzących. Inwestorzy kierowali się do Chin, Europy Środkowej i innych szybko rozwijających się gospodarek. Później platformy cyfrowe ułatwiły inwestowanie na rynkach międzynarodowych zarówno osobom fizycznym, jak i instytucjom. Dzisiaj zmiany mają szerszy zasięg. Mobilność majątku kształtowana jest przez geopolitykę, przejrzystość podatkową, planowanie rezydencji, ryzyko walutowe, kwestie sukcesji oraz styl życia.

Unia Europejska pozostaje jednym z najwyraźniejszych przykładów mobilności kapitału w praktyce. Jej jednolity rynek pozwala inwestorom na stosunkowo łatwe lokowanie kapitału w różnych państwach członkowskich. Mobilność ta nie ogranicza się jednak do Europy. Zamożne rodziny rutynowo posiadają obecnie aktywa w kilku jurysdykcjach, wysyłają dzieci na naukę za granicę, nabywają nieruchomości w więcej niż jednym kraju oraz organizują swoją działalność gospodarczą na skalę międzynarodową.

Stwarza to nowe możliwości, ale też zwiększa złożoność sytuacji. Rodzina może posiadać firmę w jednym kraju, nieruchomości w innym, rachunki inwestycyjne w jeszcze innym, a spadkobiercy mogą mieszkać gdzie indziej. Każda decyzja może mieć wpływ na kwestie podatkowe, sprawozdawczość, dziedziczenie i sprawowanie kontroli.

Co pokazują liczby

Globalne bogactwo wciąż rośnie, jednak najsilniejszy wzrost obserwuje się na rynkach charakteryzujących się rozwiniętymi rynkami kapitałowymi, obecnością sektora technologicznego oraz przedsiębiorczością sprzyjającą tworzeniu bogactwa.

Stany Zjednoczone pozostają głównym ośrodkiem bogactwa. Według szacunków banku UBS prawie 40% światowych milionerów mieszka w USA, co stanowi wynik znacznie przewyższający wyniki Chin kontynentalnych.

Rośnie liczba milionerów decydujących się na przeprowadzkę za granicę. Firma Henley & Partners prognozuje, że w 2025 roku 142 000 milionerów przeniesie się do innych krajów, co będzie rekordową liczbą w historii jej badań.

Zjednoczone Emiraty Arabskie stały się jednym z najważniejszych miejsc docelowych dla mobilnego kapitału, czemu sprzyjają korzyści podatkowe, programy migracji inwestycyjnej, infrastruktura biznesowa oraz rola Dubaju jako globalnego centrum.

Wielka Brytania znajduje się pod presją. Zmiany w systemie podatkowym dotyczącym osób niebędących rezydentami, większa niepewność podatkowa oraz debata polityczna na temat bogactwa przyczyniły się do wzrostu obaw związanych z odpływem milionerów.

Również firmy zarządzające majątkami rodzinnymi dostosowują się do sytuacji. W 2025 roku bank UBS poinformował, że wiele z nich nadal inwestuje na rynkach światowych, przeznaczając znaczne środki na inwestycje alternatywne, w tym private equity, nieruchomości i fundusze hedgingowe.

Przejrzystość podatkowa stała się obecnie stałym elementem systemu. Ramy automatycznej wymiany informacji opracowane przez OECD utrudniły dyskretne przenoszenie majątku bez odpowiedniego zgłoszenia.

Aktywa cyfrowe i inwestycje oparte na tokenach wprowadzają nowy wymiar mobilności, ale rodzą też nowe pytania dotyczące przechowywania, wyceny, opodatkowania i regulacji.

Mobilność nie oznacza braku kontroli

Dawniej pojęcie mobilności majątkowej często kojarzyło się z tajemnicą. Ten świat odchodzi w przeszłość. Rządy udostępniają obecnie więcej danych finansowych, organy podatkowe ściślej ze sobą współpracują, a przepisy dotyczące faktycznych właścicieli stają się coraz bardziej rygorystyczne.

Dla osób o bardzo wysokim majątku netto (UHNWI) zmienia to cel planowania międzynarodowego. Nie chodzi już o ukrywanie aktywów, lecz o tworzenie struktur zgodnych z przepisami, przejrzystych i odpornych na zmiany. Rodzina nadal może wybierać, gdzie mieszkać, inwestować i przechowywać aktywa. Wybory te muszą jednak wytrzymać rygorystyczną kontrolę.

Kwestia miejsca zamieszkania stała się jedną z najważniejszych. To, gdzie członkowie rodziny spędzają czas, gdzie dzieci uczą się, gdzie prowadzona jest działalność gospodarcza i gdzie podejmowane są decyzje inwestycyjne, może mieć wpływ na obciążenia podatkowe. Posiadanie paszportu lub pozwolenia na pobyt może dawać pewną swobodę wyboru, ale nie eliminuje konieczności starannego planowania.

Kolejną kwestią jest ryzyko walutowe. Chociaż majątek może mieć charakter globalny, wydatki, zobowiązania i obowiązki związane z dziedziczeniem są często związane z konkretnym regionem. Rodzina posiadająca aktywa w dolarach, nieruchomości w Europie oraz spadkobierców w kilku krajach musi zdawać sobie sprawę z tego, jak zmiany kursów walutowych wpływają na rzeczywistą wartość jej majątku.

Mapa inwestycji z kapitału prywatnego ulega zmianom

Globalna mobilność majątkowa to nie tylko kwestia planowania zabezpieczającego. Chodzi tu również o dostęp do możliwości inwestycyjnych. Rodziny poszukują poza rynkami krajowymi możliwości w zakresie private equity, venture capital, infrastruktury, nieruchomości, kredytów oraz współinwestycji.

Rynki wschodzące nadal są atrakcyjne, ale nie są one łatwe. Szybszy wzrost gospodarczy może wiązać się ze słabszym systemem prawnym, ryzykiem politycznym, zmiennością kursów walutowych oraz mniej przewidywalnymi możliwościami wyjścia z inwestycji. Rynki rozwinięte charakteryzują się silniejszym praworządnością, ale często wolniejszym wzrostem gospodarczym i wyższym opodatkowaniem.

Właśnie dlatego dywersyfikacja stała się bardziej złożona. Posiadanie aktywów w kilku krajach to za mało. Rodziny muszą wiedzieć, czy ich portfel jest rzeczywiście zdywersyfikowany, czy też po prostu narażony na ten sam globalny cykl, choć w różnych formach.

Technologia jest tu bardzo pomocna, zwłaszcza w zakresie sprawozdawczości skonsolidowanej. Międzynarodowa grupa kapitałowa musi mieć w jednym miejscu przegląd aktywów, zobowiązań, walut, podmiotów sprawujących nadzór oraz jurysdykcji. Bez takiej przejrzystości mobilność może przerodzić się w fragmentację.

O czym powinni pamiętać zarządzający majątkiem

W przypadku doradców majątkowych i biur rodzinnych globalna mobilność wymaga koordynacji. Doradcy podatkowi, prawnicy, banki, powiernicy, zarządzający inwestycjami i specjaliści ds. pobytu mogą dostrzegać jedynie fragment całości. Ktoś musi ich ze sobą połączyć.

Pierwszym zadaniem jest sporządzenie mapy zasobów. Gdzie znajdują się aktywa? Kto jest ich właścicielem? Kto sprawuje nad nimi kontrolę? W jakich walutach są one utrzymywane? Jakie wynikają z tego obowiązki podatkowe, prawne i sprawozdawcze?

Drugim zadaniem jest zarządzanie. Rodziny potrzebują jasnych zasad podejmowania decyzji, zwłaszcza gdy ich członkowie mieszkają w różnych krajach lub mają odmienne poglądy na temat ryzyka, stylu życia i celów inwestycyjnych.

Trzecim wyzwaniem jest płynność finansowa. Majątek zarządzany za pośrednictwem urządzeń mobilnych często obejmuje aktywa niepłynne: udziały w spółkach prywatnych, nieruchomości, inwestycje bezpośrednie oraz fundusze prywatne. Rodziny potrzebują wystarczającej ilości dostępnego kapitału, aby poradzić sobie z zobowiązaniami podatkowymi, przeprowadzką, trudnościami rynkowymi lub kwestiami związanymi z sukcesją.

Czwarte zadanie dotyczy dokumentacji. W przejrzystym świecie dokumentacja ma znaczenie. Struktury, których nie da się jasno wyjaśnić, mogą w przyszłości generować wysokie koszty, nawet jeśli w momencie powstania były zgodne z prawem.

Świat bardziej mobilny, ale mniej wyrozumiały

Globalna mobilność majątkowa będzie nadal rosnąć. Coraz więcej rodzin będzie poszukiwać możliwości wyboru między różnymi jurysdykcjami. Coraz więcej przedsiębiorców będzie gromadzić majątek w jednym kraju, a inwestować go w innym. Coraz więcej spadkobierców będzie mieszkać za granicą. Coraz więcej rządów będzie konkurować o kapitał, jednocześnie wymagając przejrzystości.

To napięcie będzie miało decydujący wpływ na kolejny etap rozwoju sektora zarządzania majątkiem. Państwa dążą do przyciągnięcia kapitału, ponieważ wiąże się to z inwestycjami, wydatkami, napływem wykwalifikowanych pracowników oraz wpływami z podatków. Jednocześnie chcą jednak zwalczać unikanie opodatkowania, pranie brudnych pieniędzy oraz ukrywanie struktury własnościowej.

Dla zamożnych rodzin wniosek jest jasny. Mobilność może budować odporność, ale tylko wtedy, gdy jest odpowiednio zarządzana. Źle zorganizowany globalny majątek może stać się podatny na zagrożenia: narażony na spory podatkowe, uchybienia w sprawozdawczości, niedopasowanie walutowe oraz nieporozumienia rodzinne.

Najlepszym podejściem nie jest ani agresywne, ani statyczne działanie. Jest to zdyscyplinowana elastyczność. Rodziny powinny wykorzystywać globalny dostęp do rynków w celu dywersyfikacji ryzyka, zwiększenia możliwości i stworzenia opcji, dbając jednocześnie o przejrzystość struktur, ich dokumentację oraz spójność z długoterminowymi celami.

W przeszłości mobilność majątkowa często sprowadzała się do tego, dokąd można przenieść pieniądze. Dzisiaj lepiej zapytać, czemu majątek musi sprostać. Rynki ulegają zmianom. Zasady się zmieniają. Rodziny się rozpraszają. Rodziny, które dobrze radzą sobie z mobilnością, nie będą po prostu gonić za kolejną korzystną jurysdykcją. Zbudują struktury majątkowe, które można przenosić bez utraty spójności.

Uwaga: Dane opierają się na raporcie UBS ’Global Wealth Report 2025”, raporcie Henley & Partners „Private Wealth Migration Report 2025”, raporcie UBS „Global Family Office Report 2025” oraz sprawozdaniach OECD dotyczących automatycznej wymiany informacji.